Eind 19e eeuw nam Verkade als een van de eerste Nederlandse bedrijven vrouwen aan. ‘De Meisjes van Verkade’ waren de honderden jonge Amsterdamse meisjes die elke morgen per trein of bus naar Zaandam gingen om te werken in de Verkadefabriek. Vanaf 2006 kwamen ze in diverse reclame-uitingen terug. Net als vroeger giechelend, soms een beetje ondeugend, maar altijd vrolijk en gezellig.
De Meisjes van Verkade worden gekoesterd: niet alleen door het reclamebureau en de consument, maar vooral ook door de eigen medewerkers. Ze zijn intern het symbool geworden voor de authenticiteit van en verbondenheid met het bedrijf. Appellerend aan de eenvoud en saamhorigheid van vroeger, maar dan op een eigentijdse manier.
Ook tijdens het 125-jarig jubileum van de Koninklijke koekjesproducent staan de meisjes weer centraal.
Nieuwe Leidse verzorgde de eindredactie, coördinatie en enkele teksten voor de Jubileumspecial van ChoBis, het personeelsblad van Koninklijke Verkade. Met daarin een interview met vier generaties Meisjes van Verkade, tijdens een wandeling door het Verkade Paviljoen in het Zaans Museum. Over fabrieksmeisjes van toen als bindende kracht voor de medewerkers van nu.
Klik hier voor het artikel in print, of lees hieronder verder.

Wie aan Verkade denkt, denkt aan de meisjes

Een middag op stap met vier generaties Verkade-meisjes
Donderdagmiddag 3 maart, 14.00 uur. In de ontvangstruimte van het Zaans Museum zit een dame van rond de 75 jaar aan een kopje thee. Er voegt zich nog iemand bij haar, een dame die wel wat jonger is, maar ook niet meer zo ‘piep’. Niet veel later komen er twee wat jongere dames binnen die elkaar blijkbaar niet kennen, maar ook aanschuiven. De vier stellen zich, nog wat formeel, aan elkaar voor. Aan tafel heeft zich een uniek gezelschap gevormd van vier generaties Verkade-meisjes.
Tijdens een wandeling met de vier dames door het Verkade-Paviljoen proberen we erachter te komen wat het betekent om een ‘Meisje van Verkade’ te zijn. Na de eerste kennismaking is het ijs snel gebroken. Gezellig pratend staan we ineens oog in oog met de grondlegger, Ericus Verkade en zijn opvolgers. Gerda Spruitenburg, bijna met pensioen en parttime receptioniste van Verkade, gaat het rijtje af: “Met die heb ik nog gewerkt, en die ken ik ook nog. We mochten ze allemaal bij de voornaam noemen, maar wel met meneer ervoor hè? ‘Mijnheer Erik’ en ‘mijnheer Frans’. Het waren aardige mensen”.
Het oudste ‘meisje’, mevrouw Smit, werkte vanaf 1954 bij Verkade op de loonadministratie. Omdat ze in 1964 zwanger werd van haar dochter (nu ook werkzaam bij Verkade), moest ze vertrekken. “Ja, dat was in die tijd zo. Het stond in je arbeidsvoorwaarden. Een moeder moet thuis voor haar gezin zorgen en kon niet langer in de fabriek werken”.
De hele dag zingen
Voor ons doemt een enorme fotowand op met honderden foto’s uit de eerste helft van de vorige eeuw. De meisjes zijn een vast terugkerend thema: op de bedrijfsschool, waar ze werden opgeleid voor de fabriek, een opleiding konden volgen tot kinderverzorgster of naaister. Foto’s van meisjes aan de lopende band of buiten tijdens de pauzes. Arslan-Pinar, tegenwoordig machineoperator, kwam op 15-jarige leeftijd met haar ouders over uit Turkije en wilde eigenlijk naar de modevakschool. Dat liep anders en inmiddels is ze al 35 jaar werkzaam bij Verkade. Samen met Elise Bomhof, sinds 1 januari in dienst als category manager en daarmee het ‘jongste meisje’ van het gezelschap, bekijkt ze de foto’s op de wand. De vrolijkheid spat er op sommige vanaf. Arslan: “Vroeger waren er altijd veel sociale activiteiten, zoals sport, toneelspel en zang. In de pauzes zochten we elkaar ook altijd op. Het lijkt wel of we altijd plezier hadden met elkaar”.
Er zijn inderdaad veel foto’s waarop de meisjes vrolijk schommelen en dansen. Mevrouw Smit: “We waren één grote familie; waren altijd aan het zingen en hadden veel plezier.” Elise lachend: “Dat zouden mijn collega’s nu niet meer waarderen, als ik de hele dag zou zingen”. Ze vindt het een voorrecht om voor een bedrijf met zo’n rijke historie te werken. Ook nu ervaart ze de hartelijkheid en de persoonlijke sfeer bij Verkade. “Toen ik mij op mijn eerste werkdag via de intercom meldde werd ik al meteen heel persoonlijk welkom geheten: ‘Hallo Elise, welkom bij Verkade, kom maar verder’. Dat heeft direct grote indruk op mij gemaakt. Ik denk dat dat wel kenmerkend is voor de cultuur binnen het bedrijf”.
Vlak voor de wand met foto’s staan kledingkastjes met de oude en nieuwe bedrijfskleding. Gerda begon haar loopbaan als costumière in de linnenkamer en kent de jurkjes en uniformen als geen ander. “We verstelden de kleding voor de mensen die ongewone maten hadden. Maar we maakten ook de hoezen voor de machines, deden de was en verzorgden de stoffering voor het hele interieur. Zelfs de netjes voor over het haar maakten we zelf”.
Verkade-huwelijken
Een lange trap naar beneden leidt ons naar een ruimte vol oude machines. Een oude Biscuitlijn uit de jaren ’50 eindigt met een digitale lopende band. Elise probeert er razendsnel de koekjes in een blik te schuiven zonder er een over te slaan of te breken. “Nou, dat valt nog niet mee! Ik hoop dat ik de proef van ‘echt Verkade-meisje’ heb doorstaan”. Gelukkig, de test pakt goed uit. We lopen al pratend verder, via de waxinelichten en de chocolade-afdeling komen we bij een van de oudste machines van het Paviljoen. Natuurlijk moet er geposeerd worden in de Verkade-jurkjes. Alsof de dames de tijd even terug willen draaien…
Via een trap omhoog komen we bij de reclameposters, beschuitblikken en overige verpakkingen van Verkade. Stuk voor stuk ware kunstwerken, die het in de moderne supermarkt waarschijnlijk weer goed zouden doen. In de vitrine hangen ook foto’s van de gebouwen op het Verkade-terrein. Ze roepen direct weer herinneringen op bij de wat oudere Verkade-meisjes. Zoals de foto van de Nieuwe Beschuitfabriek. “We hadden er speciale rustkamers en aparte ingangen voor de dames en de heren, want het was niet de bedoeling dat we teveel mixten” zegt mevrouw Smit. “Later is dat allemaal soepeler geworden.” Arslan: “Er zijn veel Verkade-huwelijken ontstaan hoor, door mensen die elkaar hier hebben leren kennen. Zodra er kinderen kwamen werden de diensten van de man en vrouw op elkaar afgestemd.” We bekijken met elkaar oude televisiecommercials, van producten die nu soms niet eens meer bestaan. Kopen de dames eigenlijk wel eens producten van de concurrent? Gerda Spruitenburg reageert fanatiek: “Soms probeer ik wel eens wat anders, maar daar kom ik altijd van terug. Onze koekjes zijn gewoon echt het aller-lekkerst.”
Geen kwaad woord over Verkade
We drinken tot slot nog een glaasje met elkaar. Het was een gezellige en mooie middag, vol herinneringen. De ‘meisjes’ hebben altijd een speciale plek gehad in de historie van Verkade, maar de vier dames aan tafel voelen zich daardoor niet specialer dan de mannelijke collega’s. Ze hebben wel alle vier een bijzondere band met het bedrijf. Arslan: “Dat komt vooral door de collegialiteit en het sociale aspect. Dat is altijd erg belangrijk voor mij geweest”.
De liefde voor Verkade en de producten is bij alle vier groot, ongeacht leeftijd of aantal dienstjaren. “Ik kan het ook niet uitstaan als onze koekjes in de supermarkt door elkaar liggen. Dan ben ik in staat om het allemaal eigenhandig recht te zetten”, roept Gerda. De anderen herkennen dat: “Je houdt van het bedrijf en de producten. Ik wil er ook nooit een kwaad woord over horen”.
Klik hier voor het artikel in print